cv·nieuws is gestopt als zelfstandige titel en gaat op in cv·koers. U wordt automatisch doorgeleid naar www.cvkoers.nl

De vrije wil bestaat niet. Dat zingt momenteel rond. Daarvoor kan het publiek zich nu op wetenschappers beroepen, neurowetenschappers. Prettig voor de volksstammen die toch al funshoppen in hun levensstijl hadden, en een ijsje nemen zo vaak ze daar toevallig zin in hebben, of een gadget kopen als de folder hun begeerte wekt; impulsief.

Christenen maken bezwaar. En we zullen elkaar voorlopig heus nog wel als verantwoordelijke mensen blijven aanspreken.

Maar wat is, of was, eigenlijk die ‘vrije wil’ waar we het altijd over hebben? Is dat een soort mensje in de mens, een stuurmannetje in de hersenen of zo, die beslissingen neemt, welke wij dan vervolgens uitvoeren?

We weten al lang, bijvoorbeeld sinds Freud en Jung, dat de mens veel ingewikkelder in elkaar zit. We worden lang niet altijd gestuurd door bewuste beslissingen. De ouden hadden trouwens ook niet altijd een simplistische opvatting van de mens.

Hoe zijn wij geschapen? Hoe leefden wij voor God, Adam en Eva voor de zondeval? Altijd consequent vanuit bewust genomen beslissingen? Dat zou het leven loodzwaar maken. Nee: met lijf en ziel. Spontaan. Als de baby huilt, neemt de moeder dan een bewust besluit om haar kind in de armen te nemen en te strelen en lieve geluidjes er tegen te maken? Welnee, dat doet ze vanuit meegevoel, empathie, die in de buik zetelt, en vanuit hormonen; soms schiet de melk spontaan toe. Ze doet het wel zelf, uit zichzelf.

Zo heeft onze Schepper ons gemaakt en zo konden we Hem eren: als een organisme. – Nu, door de Geest van Christus, opnieuw.  –

Er ontstaat pas een probleem als er een andere levensrichting in het spel komt. Nam Eva een bewust besluit om een hap van de perzik te nemen? Lees Genesis 3: ze deed het vanwege begeerte en een vertroebelde – zij het voor haar idee verhelderde – blik; met een overweging die sterk gekleurd was door die begerige blik. Ze deed het wel helemaal zelf, maar als organisme; als totale mens.
Het organisme dat wij zijn, is van God af gegaan. Maar – ongeacht hoe dat organisme precies werkt –wie dat doet heeft geen been om op te staan. Want beide benen zijn, samen met buik, hormonen, en hersenen met neurotransmitters, door Hem gemaakt. Geen vrije wil los van Hem.

Piet Houtman (1952) is theoloog, journalist en predikant binnen de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt. Hij was docent theologie aan het Presbyterian Theological Seminary in Dehra Dun (India).   Een overzicht van alle columns vind je hier.